“სუპერდედამიწის” ატმოსფეროს ანალიზი

Posted: June 10, 2011 in ახალი ამბები

dedamiwa კოსმონავტებმა შტატებიდან და გერმანიიდან პირველად წარმოადგინეს ცოტა ხნის წინ აღმოჩენილი “სუპერდედამიწის” ანუ პლანეტა GJ 1214b-ის ატმოსფეროს გამოკვლევის შედეგები.

“სუპერდედამიწების” კატეგორიაში შედიან ეგზოპლანეტები რომელთა მასაც შეადგენს დედამიწის მეათედს. პლანეტა GJ 1214b-ის არსებობა დადასტურდა დაახლოებით ერთი წლის წინ, მისი მასა დედამიწისას აღემატება 6,5-ჯერ. მისი რადიუსი კი ფასდება როგორც დედამიწის 2,6.
წითელი ჯუჯა GJ 1214, მდებარეობს “გველისმჭერის” თანავარსკვლავედში, დედამიწიდან დაახლოებით 40 სინათლის წლის დაშორებით. მისი მასა და რადიუსი მზის მაჩვენებლებს ბევრად ჩამოუვარდება. ეგზოპლანეტა თავისი ღერძის გარშემო ერთ სრულ ბრუნს ასრულებს 38 საათში , მისი ნახევარღერძის სიგრძე შეადგენს 0,0143 ა.ე ( დაახლოებით 2მლნ კმ).

მეცნიერები თავიდან თვლიდნენ, რომ GJ 1214b-ს უნდა ქონოდა ატმოსფერო, რადგან პლანეტის სიმკვრივე იყო საკმაოდ დაბალი. ექსპერიმენტული მონაცემები თითქმის არ არსებობდა, რამაც გამოიწვია ორი სხვადასხვა მოდელის წარმოქმნა. თეორიტიკოსების ნაწილი თვლიდა, რომ GJ 1214b-ს ექნებოდა წყალბადით გამდიდრებული ატმოსფერო, რომელიც მიღებულია პროტოპლანეტარული ნისლეულებისგან (ამის მაგალითია ყინულოვანი გიგანტები — ნეპტუნი და ურანი) ან ტექტონური აქტივობის პერიოდში (თუ ეგზოპლანეტა მიეკუთვნება კლდოვანი პლანეტების კლასს). მეორე მოდელში ატმოსფეროს ძირითად შემადგენლად ითვლებოდა წყლის ორთქლი.
ამ ვარაუდების შემოწმებაში დაეხმარა “მაგრად დიდი ტელესკოპის” სპექტოგრაფი FORS. მათ ჩაატარეს დაკვირვებები პლანეტის ტრანზიტებზე ამ წლის 29 აპრილიდან 6 ივნისამდე, რომლის დროსაც ვარსკვლავის სინათლის ნაწილი გადიოდა GJ 1214b-ის ატმოსფეროში.

მიღებულ სპექტრში არ არის შთანთქვის მკაფიო ზოლები, რაც მიუთითებს პირველი მოდელის მცდარობაზე:  წყალბადით მდიდარ ატმოსფეროს დიდი სისქე უნდა ქონდეს, ხოლო ეს თუ ესეა აუცილებლად უნდა ასახულიყო სპექტრზე. ცდების მონაცემები ადასტურებს იმ მოდელს, რომელშიც კონცენტრაციაა ატმოსფეროს დაბალ სიმაღლეზე, რომლის მასის 70%-ს შეადგენს “მძიმე” წყალბადის ორთქლი. არსებობს კიდევ ერთი ვარიანტი: შესაძლოა წყალბადის კვალი იმალება სპექტრში, ფენის ზედა ნაწილში პატარა ღრუბლების სახით, რომელიც ბლოკავს გამოსხივებას.
“წლის განმავლობაში ჩვენ უნდა ჩამოვაყალიბოთ საბოლოო პასუხი, — აცხადებს ერთ-ერთი ავტორი ჯეიკობ ბინი (Jacob Bean), რომელიც ჰარვარდ-სმიტსონის ასტროფიზიკის ცენტრს წარმოადგენს. — ჩვენ უბრალოდ გრძელ ტალღებზე დაკვირვების შედეგები გვჭირდება”.
ბატონი ბინის კოლეგების კომენტარები უფრო თავშეკავებულია “ეს მონაცემები მიღებულია დედამიწიდან დაკვირვებისას, ხოლო ჩვენი ატმოსფერო მაგრად უშლის ხელს ასტრონომებს, — ამბობს კეროლ ჰესველი (Carole Haswell) ღია უნივერსიტეტიდან. — სამუშაო ნამდვილად მაგრად საინტერესოა, მაგრამ სასურველი იქნება დამადასტურებელი ინფორმაციის მიღება კოსმიური ტელესკოპებიდან”.

WordPress Tags: კოსმონავტებმა,შტატებიდან,გერმანიიდან,პირველად,წარმოადგინეს,ცოტა,ხნის,აღმოჩენილი,სუპერდედამიწის,პლანეტა,ატმოსფეროს,გამოკვლევის,შედეგები,სუპერდედამიწების,კატეგორიაში,შედიან,ეგზოპლანეტები,რომელთა,მასაც,შეადგენს,დედამიწის,მეათედს,არსებობა,დადასტურდა,დაახლოებით,ერთი,წლის,მისი,მასა,დედამიწისას,აღემატება,რადიუსი,ფასდება,როგორც,წითელი,ჯუჯა,მდებარეობს,გველისმჭერის,თანავარსკვლავედში,დედამიწიდან,სინათლის,დაშორებით,მზის,მაჩვენებლებს,ბევრად,ჩამოუვარდება,ეგზოპლანეტა,თავისი,ღერძის,გარშემო,სრულ,ბრუნს,ასრულებს,საათში,ნახევარღერძის,სიგრძე,მეცნიერები,თავიდან,თვლიდნენ,უნდა,ქონოდა,ატმოსფერო,რადგან,პლანეტის,სიმკვრივე,საკმაოდ,დაბალი,ექსპერიმენტული,მონაცემები,თითქმის,არსებობდა,რამაც,გამოიწვია,სხვადასხვა,მოდელის,წარმოქმნა,თეორიტიკოსების,ნაწილი,თვლიდა,ექნებოდა,წყალბადით,გამდიდრებული,რომელიც,მიღებულია,პროტოპლანეტარული,ნისლეულებისგან,ამის,მაგალითია,ყინულოვანი,გიგანტები,ნეპტუნი,ურანი,ტექტონური,აქტივობის,პერიოდში,მიეკუთვნება,კლდოვანი,პლანეტების,კლასს,მეორე,მოდელში,ძირითად,შემადგენლად,ითვლებოდა,წყლის,ორთქლი,ვარაუდების,შემოწმებაში,დაეხმარა,მაგრად,დიდი,ტელესკოპის,სპექტოგრაფი,FORS,ჩაატარეს,დაკვირვებები,ტრანზიტებზე,აპრილიდან,ივნისამდე,რომლის,დროსაც,ვარსკვლავის,გადიოდა,ატმოსფეროში,მიღებულ,სპექტრში,არის,შთანთქვის,მკაფიო,ზოლები,მიუთითებს,პირველი,მცდარობაზე,მდიდარ,სისქე,ქონდეს,ხოლო,ესეა,აუცილებლად,ასახულიყო,სპექტრზე,ცდების,ადასტურებს,მოდელს,რომელშიც,კონცენტრაციაა,დაბალ,სიმაღლეზე,მასის,მძიმე,წყალბადის,არსებობს,კიდევ,ვარიანტი,შესაძლოა,კვალი,იმალება,ფენის,ზედა,ნაწილში,პატარა,ღრუბლების,სახით,ბლოკავს,გამოსხივებას,განმავლობაში,ჩვენ,ჩამოვაყალიბოთ,საბოლოო,პასუხი,აცხადებს,ავტორი,ჯეიკობ,ბინი,Jacob,Bean,ჰარვარდ,სმიტსონის,ასტროფიზიკის,ცენტრს,წარმოადგენს,უბრალოდ,გრძელ,ტალღებზე,დაკვირვების,გვჭირდება,ბატონი,ბინის,კოლეგების,კომენტარები,უფრო,თავშეკავებულია,დაკვირვებისას,ჩვენი,უშლის,ხელს,ასტრონომებს,ამბობს,კეროლ,ჰესველი,Carole,Haswell,უნივერსიტეტიდან,სამუშაო,ნამდვილად,საინტერესოა,მაგრამ,სასურველი,იქნება,დამადასტურებელი,ინფორმაციის,მიღება,კოსმიური,ტელესკოპებიდან

Leave a Reply

Fill in your details below or click an icon to log in:

WordPress.com Logo

You are commenting using your WordPress.com account. Log Out / შეცვლა )

Twitter picture

You are commenting using your Twitter account. Log Out / შეცვლა )

Facebook photo

You are commenting using your Facebook account. Log Out / შეცვლა )

Google+ photo

You are commenting using your Google+ account. Log Out / შეცვლა )

Connecting to %s